Ny bok om lokal gruvedrift

Morten Nygård

Morten Nygård

morten@grenda.no

Publisert: 20. november 2020, 16:00

Tradisjonen tru gjev Sunnhordland museum ut Sunnhordland årbok. I år er tittelen «Frå tverrøkser til folkets hus – menneske og mineral i 10 000 år».

Boka, som no er komen i butikkane, tek for seg historia om utvinning av mineralressursar i Sunnhordland. Det inneber at ein god del av stoffet er frå Kvinnherad, nærare bestemt Ølve og Varaldsøy.

«Boka er knytt opp til Geopark Sunnhordland, og vil utgjera ein del av litteraturen om Geoparken, som har mange flotte lokalitetar ein kan vitja og oppleva. I Årboka har vi valt ut nokre av desse lokalitetane og sett nærare på historia deira», skriv museet i ei pressemelding.

Mineralutvinning og gruvedrift har i lang tid vore ein levande del av fleire samfunn i Sunnhordland. Vi snakkar om ei historie som strekkjer seg over 10.000 år.

«Øksene og verktøyet til steinaldermenneska, bakstehellene som blei hogde ut av fjellet, gulldraumen, den vakraste marmor, jarn-, kopar- og kisgruver som har prega menneske og landskap i hundrevis av år. Alt er ein del av denne historia, og spora ligg der og ventar på besøk frå deg», vert det filosofert i pressemeldinga.

 

Gull

Det fyrste kapittelet handlar om Bømlo som råstoffsenter i steinalderen. Deretter kjem eit kapittel om hellehoggarar og gruvesluskar i Ølve. Stykket er forfatta av Eva Røyrane. Soga om kisgruvedrift på Varaldsøy er skriven ned av Per Øyvind Østensen. Dei tre andre kapitla tek for seg marmordrift, gruvene på Litlabø og leiting etter gull.

«Kva slags menneske har utnytta geologien og naturen og skapt levebrød og rikdom av den, og kva har dei gjort med den? Kva har oppdaginga av mineral, oppbygning av kjemisk industri og teknologisk framdrift hatt å seia for dei samfunna som drifta har vore ein del av? Og korleis har Sunnhordlendingen forma og blitt forma av landskapet og historia?

Desse og andre spørsmål kikkar vi nærare på, og skribentar med lokal tilknyting og solid lokalhistorisk kunnskap har bidrege med artiklar om utvalde stader», vert det opplyst.